Bir tatil fotoğrafı düşünün. Kadrajın ortasında deniz, ön planda kahve fincanı var. Köşedeki camda ise kaldığınız binanın adı yansıyor. Fotoğrafı telefonunuzdan çektiyseniz dosyaya çekim konumu da kaydedilmiş olabilir. Aynı kareyi yakın bir arkadaşınıza göndermekle herkese açık bir sayfada paylaşmak, o ayrıntıları görebilecek kişileri değiştirir.

Paylaşmadan önce üç şeye bakın. Dosyada hangi bilgiler var? Fotoğrafın içinde neler okunabiliyor? Son olarak, paylaşım bağlantısını kim açabiliyor? Bu üç soruyu ayrı ayrı ele aldığınızda, fotoğrafın hikâyesini koruyup paylaşmak istemediğiniz ayrıntıları çıkarabilirsiniz.

Fotoğraf dosyasının içinde hangi bilgiler olabilir?

Bir fotoğraf dosyası piksellerin yanında çekimle ilgili bilgiler de taşıyabilir. Bunlara meta veri denir. Fotoğraflarda sık karşılaşılan EXIF bilgileri arasında çekim tarihi, cihaz modeli ve kamera ayarları bulunabilir. Kamera konumu kaydedecek şekilde ayarlanmışsa GPS koordinatları da dosyada yer alabilir. Hangi bilgilerin bulunduğu, fotoğrafın nasıl çekildiğine ve daha sonra hangi uygulamadan dışa aktarıldığına bağlıdır.

Örneğin evde çektiğiniz bir bitki fotoğrafında pencere kapalı ve arka plan dümdüz olabilir. Dosyada GPS bilgisi varsa kareyi alan biri yine de çekim konumunu öğrenebilir. Tersi de mümkün. Konum verisi bulunmayan bir fotoğrafta pencerenin dışındaki sokak tabelası adresi ele verebilir. Birinci durumda dosya bilgilerini, ikinci durumda kadrajı düzenlemek gerekir.

Telefonunuzun fotoğraf uygulamasında bilgi veya ayrıntılar görünümünü açarak başlayın. Konum satırı ya da harita görürseniz bunun paylaşacağınız kopyaya nasıl yansıyacağını kontrol edin. Paylaşım için ayrı bir kopya hazırlamak işinizi kolaylaştırır. Böylece kendi arşivinizde çekim tarihini ve konumu saklarken dışarıya göndereceğiniz dosyadan gereksiz ayrıntıları çıkarabilirsiniz.

iPhone ve Android’de hangi ayara bakmalı?

iPhone’da Fotoğraflar uygulamasından bir fotoğrafı paylaşırken Seçenekler bölümünde Konum ayarını kapatabilirsiniz. Bu seçimi, ilgili paylaşım için yaparsınız. İleride çekeceğiniz fotoğraflara konum eklenmesini istemiyorsanız Kamera uygulamasının konum iznini ayrıca gözden geçirebilirsiniz. Böyle bir değişiklikten sonra daha önce çektiğiniz fotoğrafların ayrıntılarını da tek tek kontrol edin. Apple’ın konum bilgisi rehberi

Android’de kamera ayarları telefona göre değişebilir. Konum etiketleri veya benzer isimli bir seçenek arayın. Google Fotoğraflar kullanıyorsanız paylaşılan albüm ve bağlantı seçeneklerinde konum paylaşımını ayrıca kontrol edin. Google’ın yardım belgesi, Google Fotoğraflar içindeki konum paylaşımı ayarının orijinal dosyayı indirip başka bir uygulamayla gönderdiğinizde aynı sonucu vermeyebileceğini açıklıyor. E-postaya ekleyeceğiniz veya bir siteye yükleyeceğiniz dosya için son kontrolü o kopya üzerinde yapın. Google Fotoğraflar’ın konum rehberi

Bir fotoğrafı telefonda düzenledikten sonra bilgisayardan yükleyecekseniz hangi kopyanın elinizde olduğuna da bakın. Örneğin telefonda konumsuz olarak dışa aktardığınız dosya ile bilgisayara otomatik eşitlenen orijinal aynı isimde olabilir. Paylaşılacak kopyaya ayrı bir dosya adı verip son kez açmak, yanlış sürümü seçme ihtimalini azaltır.

Kadrajı bir yabancının gözüyle inceleyin

Çeken kişi fotoğrafın asıl konusunu bilir ve genellikle ilk ona bakar. Başka biri kareyi büyütüp kenardaki bir ayrıntıyı okuyabilir. Bir kitap fotoğrafının yanında duran kargo etiketi, yeni bir bisikletin arkasındaki bina numarası veya evcil hayvan tasmasındaki telefon numarası bu şekilde fark edilir.

Fotoğrafı tam ekran açın ve dört köşeyi sırayla büyütün. Özellikle yazı bulunan yüzeylere bakın. Bir gözlüğün camında bilgisayar ekranı, kapalı bir pencerenin yansımasında sokak, masanın kenarında yarısı görünen bir belge olabilir. Kadrajda insan varsa yüzlerinin yanı sıra isimlik, forma, okul arması veya çalıştığı yeri belli eden işaretleri de düşünün.

Ayrıntı fotoğrafın amacı için gereksizse en kolay çözüm çoğu zaman kırpmaktır. Bir ürünün çizik kısmını göstermek için bütün masayı paylaşmak gerekmeyebilir. Hassas bilgi kadrajın ortasındaysa üzerini opak bir alanla kapatıp yeni bir kopya oluşturabilirsiniz. Göndermeden önce o kopyayı tekrar açın ve büyütün. Kapatmak istediğiniz karakterlerin kenarda kalmadığını, seçtiğiniz dosyanın doğru olduğunu ve fotoğrafın hâlâ anlatmak istediğiniz şeyi gösterdiğini kontrol edin.

Ekran görüntülerinde ayrıntılar daha kolay gözden kaçar

Bir destek forumunda hata mesajı paylaşırken bütün masaüstünü yakalamak hızlıdır. Aynı karede tarayıcı sekmeleri, adres çubuğu, hesap adı ve bildirim önizlemeleri de yer alabilir. Örneğin bir sipariş sayfasındaki teslimat hatasını göstermek isterken ekranın üstünde adres, altında ise sipariş numarası bulunabilir.

Önce karşı tarafın hangi bilgiyi görmeye ihtiyacı olduğunu belirleyin. Çoğu zaman hata mesajı ve ilgili düğme yeterlidir. Bunları içeren küçük bir alanın ekran görüntüsünü alın. Daha geniş bağlam gerekiyorsa boş bir belgeye deneme bilgileri yazarak örneği yeniden oluşturabilirsiniz. Böylece gerçek hesabınızı göstermeden aynı sorunu anlatabilirsiniz.

Bazen adres çubuğu da sorunu teşhis etmek için gerekir. Bu durumda yalnızca gerekli kısmı gösterin. Adresin devamındaki uzun bir bağlantı özel davet, sıfırlama veya geçici erişim bilgisi taşıyabilir. Bir QR kodu da okunabilir veri içerir. Onu metin kadar dikkatle inceleyin.

Konumu tek kare yerine bir dizi fotoğraf da anlatabilir

Bir yürüyüş fotoğrafında yalnızca ağaçlar görünebilir. Başka bir gün paylaştığınız karede ise aynı parkın giriş tabelası vardır. Üçüncü karede evinizin yakınındaki bir dükkân görünür. Her fotoğraf kendi başına sıradan olsa bile bir araya geldiklerinde düzenli gittiğiniz yerler hakkında fikir verebilirler.

Seyahat sırasında paylaşım yaparken de zamanlamayı düşünün. Bir manzara fotoğrafı yerini belli ediyorsa onu çektikten hemen sonra yayımlamakla seyahat bittikten sonra yayımlamak farklı bilgiler verir. Fotoğrafı o anda görmesi gereken kişiler varsa sınırlı bir kanaldan paylaşabilir, daha geniş paylaşımı sonraya bırakabilirsiniz.

Aynı yaklaşım başkalarının fotoğrafları için de geçerli. Bir etkinlikte çektiğiniz kareyi paylaşmadan önce, arka plandaki kişilerin ve özellikle çocukların kimliğinin ya da konumunun görünür olup olmadığına bakın. Fotoğrafı yakın çevreniz için çekmiş olmanız, kadrajdaki herkesin daha geniş bir paylaşımı beklediği anlamına gelmez. Gerekirse daha dar bir kadraj veya farklı bir kare seçin.

Bağlantının nasıl çalıştığını kontrol edin

Bir paylaşımın kapsamını anlamanın pratik yolu, bağlantıyı kendi oturumunuz dışında açmaktır. Gizli bir tarayıcı penceresinde bağlantıyı deneyin. Hesaba giriş yapmadan fotoğraf açılıyorsa bağlantıyı başka birine ileten kişi de ona erişim verebilir. Erişim bir hesaba bağlıysa hangi hesabın izinli olduğunu, mümkünse izinli ve izinsiz iki ayrı oturumla kontrol edin.

Herkese açık paylaşım, bir eğitim yazısındaki örnek veya geniş kitleye duyurulacak bir etkinlik fotoğrafı için uygun olabilir. Bir aile albümünde ise ihtiyaç farklıdır. Birkaç kişiye göstermek istediğiniz fotoğraf için yalnızca o kişilerin erişebildiği bir seçenek daha uygun olabilir. Geçici bir destek talebinde de erişimi iş bitince kapatabileceğiniz bir yöntem seçebilirsiniz.

Paylaşım bağlantısını sonradan kapatmak, o bağlantıyla yeni erişimi keser. Fotoğrafı daha önce indiren birinin cihazındaki kopyayı geri çekemezsiniz. Bu yüzden fotoğrafın içinde kalmasını istemediğiniz bir bilgi varsa önce paylaşacağınız kopyadan çıkarın.

Üç gündelik durumda neyi değiştirirdiniz?

İkinci el bir ürün satıyorsunuz. Alıcı, ürünün durumunu anlamak için çizikleri, bağlantı noktalarını ve aksesuarları görmek ister. Ürünü sade bir zeminde çekerseniz evinizin içi, kargo etiketleri ve kişisel eşyalar kadraja girmez. Cihazın çalıştığını gösteren bir ekran fotoğrafı ekleyecekseniz hesap adından ve bildirimlerden arındırılmış bir ekran seçin. Seri numarası veya fiş isteyen bir alıcı çıkarsa neyin gerekli olduğunu ayrıca değerlendirin. Her alıcının görebileceği ilana belgenin tamamını koymak yerine, gerekli ayrıntıyı uygun bir kanaldan paylaşabilirsiniz.

Bir topluluk etkinliğinden fotoğraf paylaşıyorsunuz. Sahneyi veya yapılan işi göstermek için kalabalığı uzaktan çekmek çoğu zaman yeterli olur. Yakın çekim bir portre seçtiyseniz fotoğraftaki kişiye nerede kullanılacağını söyleyin. Etkinlik sonrası fotoğrafları katılımcılara göndermekle açık bir web sayfasında yayımlamak farklı erişim kararlarıdır. Albümdeki her kareyi aynı ayarla paylaşmak yerine geniş kitleye uygun birkaç fotoğraf ayırabilirsiniz. İlk seçimden sonra albümün kapak resmini de kontrol edin. Ziyaretçilerin önce gördüğü kare o olabilir.

Bir arkadaşınıza evde yaptığınız bir şeyi gösteriyorsunuz. Diyelim ki duvara monte ettiğiniz rafın nasıl durduğunu sordu. Geniş açıyla çektiğiniz fotoğrafta rafın yanında kapıdaki posta, buzdolabındaki okul takvimi ve aynada odanın başka bir bölümü görünüyor. Rafı yakından çekerek soruyu daha iyi cevaplayabilir ve daha az ayrıntı paylaşabilirsiniz. Fotoğrafı daha sonra bir forumda örnek olarak kullanmak isterseniz yeni bir kopya hazırlayın ve o paylaşımın erişim ayarına yeniden bakın.

Bu üç durumda da önce okurun veya alıcının ihtiyacını belirlemek işe yarar. Ürünün kusurunu, etkinliğin atmosferini veya rafın ölçüsünü göstermek istiyorsanız o bilgiye odaklanın. Ne kadar alanı kırpacağınıza ve hangi dosyayı paylaşacağınıza karar vermek böylece kolaylaşır.

Paylaşımdan sonra bir ayrıntıyı fark ederseniz

Önce fotoğrafın bulunduğu paylaşımı açın. Bağlantı oluşturduysanız erişimini kapatın veya izinlerini daraltın. Bir gönderinin içinde yer alıyorsa gönderiyi düzenleyip temizlenmiş kopyayı ekleyin. Aynı dosyayı birden fazla yere koyduysanız en son paylaştığınız yerden başlayarak diğerlerini de kontrol edin. Bir sohbet grubunda paylaştığınız fotoğraf için, gerekirse gruptakilerden önceki dosyayı silmelerini isteyebilirsiniz.

Yanlışlıkla bir erişim kodu veya özel davet bağlantısı gösterdiyseniz, fotoğrafı kaldırmanın yanında ilgili hizmetten o kodu ya da bağlantıyı iptal edin. Son olarak temizlenmiş dosyayı açıp fotoğrafın nasıl göründüğüne ve eski paylaşım adresinin hâlâ erişilebilir olup olmadığına bakın.

Fotoğrafı kendinize göndermek işe yarar mı?

Paylaşım öncesinde fotoğrafı kendinize göndermek veya bir deneme bağlantısını ayrı bir pencerede açmak, sonucun alıcıya nasıl görüneceğini anlamanıza yardımcı olur. Ancak aynı dosyayı ve aynı paylaşım yöntemini kullanın. Bir sohbet uygulamasının gösterdiği önizleme ile bir web sitesinden indirilen dosya farklı olabilir. Okurun hem önizlemeyi görebildiği hem de dosyayı indirebildiği bir yerde iki görünümü de kontrol edin. Önizlemede okunmayan küçük bir yazı, tam boyutlu kopya açıldığında belirginleşebilir. Ayrıca alıcının karşısına çıkan dosya adına bakın. Fotoğrafın kendisini düzenlemiş olsanız bile dosya adı bir kişi, kurum veya konum hakkında gereksiz bilgi taşıyabilir.

Paylaşmadan önce bir dakikalık kontrol

1. Dosyayı açın. Göndereceğiniz kopyayı seçin. Konum ve çekim ayrıntılarına bakın.
2. Kadrajı büyütün. Köşeleri, yansımaları ve arka plandaki yazıları inceleyin.
3. Gereksiz ayrıntıları çıkarın. Adres, belge, plaka, telefon numarası veya QR kodu işiniz için gerekmiyorsa kırpın ya da kapatın.
4. Son kopyayı yeniden açın. Düzenlemenin dışa aktarılan dosyaya yansıdığını kontrol edin.
5. Erişimi deneyin. Bağlantının beklediğiniz kişilere açık olduğunu ayrı bir oturumdan kontrol edin.

Bir dahaki sefere bir fotoğrafı göndermeden önce onu alıcının göreceği hâliyle açın. Dosyada kalan bilgilerle kadrajda görünenleri ayrı ayrı kontrol edip bağlantının erişimini seçtiğinizde, fotoğrafın hangi ayrıntılarını paylaşacağınıza siz karar verirsiniz.